28 september – via www.waarde-ring.nl
Op de milieustraat belanden jaarlijks ontelbare oude reiskoffers bij het grofvuil. Zonde van het waardevolle kunststof, dacht Circulair Ambachtsnetwerk WaardeRing. Na een zoektocht tot over de landsgrenzen sloeg het netwerk de handen ineen met kofferfabrikant Samsonite. Een unieke regionale keten in Zwolle waarin afvalinzamelaar ROVA, het innamepunt van Stichting Kringloop Zwolle op het milieubrengstation en werkontwikkelbedrijf Tiem reiskoffers sorteren en uiterst zorgvuldig demonteren voor hoogwaardige recycling. Vorige week kregen de betrokkenen een kunststofherkenningstraining van Katrijn Goethals, projectleider duurzaamheid bij Samsonite.
‘Dossier Reiskoffers’ begon met een analyse op het milieubrengstation. Foto’s en wegingen van het binnenkomende grofvuil lieten een opvallende trend zien: er komen verhoudingsgewijs veel koffers binnen. Netwerkcoördinator Ilse Postma van WaardeRing zag meteen kansen: ‘Een koffer is een heel herkenbaar product dat je makkelijk uit de afvalstroom kunt halen. Binnen het netwerk Dutch Circular Polymer Valley proberen we met verschillende partijen kunststoffen beter te hergebruiken. Soms is dat heel technisch, maar vaak is het een kwestie van slim sorteren, demonteren en materiaal bij elkaar krijgen. WaardeRing brengt verschillende partijen uit de regio Zwolle samen om spullen een tweede leven te geven. Koffers leken mij daar een prachtig project voor.’ Na een eerste proef bij een praktijkschool bleek dat er specifieke kennis nodig was over het demonteren en het herkennen van de juiste kunststoffen. Ilse ging op zoek naar partijen die hier al ervaring mee hadden en kwam uit in België. ‘Ik ontdekte dat Samsonite in België dit al deed. Katrijn van Samsonite reageerde meteen heel enthousiast. Zij zocht juist mogelijkheden om hun Belgische circulariteitsactiviteiten uit te breiden naar andere landen.’
In het Belgische Oudenaarde (bij Gent) maakt Samsonite nieuwe koffers uit oude koffers. Het bedrijf zet sterk in op duurzaamheid en ketensamenwerking. Katrijn legt uit waarom het telefoontje uit Zwolle zo goed uitkwam: ‘Het was een zeer aangename verrassing. Wij willen als industrieleider onze positie gebruiken om de sector naar een meer circulaire toekomst te brengen. Ons DNA draait om duurzaamheid en een koffer zo lang mogelijk op de markt houden, met bijvoorbeeld goed demonteerbare en vervangbare onderdelen. Maar we moeten ook oplossingen bieden voor koffers die aan het einde van hun levensduur zijn. Dat doen we al in België, met een soortgelijk bedrijf als Tiem. We waren op zoek naar partners in het buitenland om vergelijkbare ketens op te zetten. Dit is een prachtige manier om meer hoogwaardig materiaal binnen te krijgen.’
Om van oude koffers nieuwe koffers te kunnen maken, stelt Samsonite strenge eisen aan het materiaal. Het bedrijf kan uitsluitend polypropyleen (PP) verwerken. Katrijn kwam speciaal naar afvalinzamelaar ROVA in Zwolle om medewerkers van ROVA, Stichting Kringloop Zwolle en Tiem een praktische training ‘kunststofherkenning’ te geven. Koffers bestaan immers uit diverse soorten plastic, zoals polycarbonaat (PC), acrylonitril-butadieen-styreen (ABS) en polypropyleen (PP). ‘Voor Samsonite is het allerbelangrijkste dat we de polypropyleen materialen zo zuiver mogelijk terugkrijgen. Als je verschillende kunststoffen gaat mengen in het spuitgietproces, gaat de kwaliteit achteruit en loopt de productie vast. Dat kunnen we ons niet veroorloven.’
De ingezamelde koffers en de door Katrijn meegebrachte ‘harde schalen’ werden tijdens de training enthousiast beklopt, betikt en bekeken. ‘Want’, zoals Katrijn uitlegde, ‘je kunt de verschillende materialen van elkaar onderscheiden op basis van tekst, kleur, flexibiliteit en geluid. PP is vaak wat matter van kleur, voelt zachter en flexibeler aan en geeft een dof, diep geluid als je erop tikt of drumt. Een klein ‘spuitgietbolletje’ of ‘injected’-puntje op de schaal geeft ook aan dat het om PP gaat. Kunststoffen als PC en ABS voelen veel harder en stijver aan en hebben een glanzender oppervlak of een specifieke fijne bollenstructuur. Als je erop tikt, klinken ze ‘blikkerig’ en hol. Ook een afwijkende kleur aan de binnenkant ten opzichte van de buitenkant of het gebruik van lijm verraadt direct dat het geen PP is. In de nieuwere modellen staat op de inner label aangegeven van welk soort kunststof het product is gemaakt.’
ROVA doet in samenwerking met Stichting Kringloop Zwolle, die op het milieubrengstation een eigen innamepunt heeft, de eerste inzameling en globale voorsortering. Daarna gaan de koffers naar werkontwikkelbedrijf Tiem. Daar wacht een precisieklus: de harde kunststof schalen moeten volledig kaal worden opgeleverd. ‘Werkelijk alles moet van de schalen afgehaald worden: alle wieltjes, handvatten, schroefjes, de ritsen, het textiel aan de binnenkant en eventuele metalen stangen of klinknagels. Shredders om kunststof te malen gaan kapot als er nog metalen onderdelen in zitten’, aldus Katrijn. De medewerkers van Tiem zien de uitdaging vol vertrouwen tegemoet. Medewerker Abouch: ‘Dit is zeker iets wat wij kunnen. We demonteren hier ook al meubels en kantoorstoelen. Dat is soms nog ingewikkelder met al die schroefjes en mechanieken. Als je er goed de tijd en het geduld voor neemt, komt het met die koffers helemaal goed.’
De koffers worden op het milieubrengstation direct als herbruikbare goederen ingenomen. André de Jonge, teamleider logistiek bij ROVA, is enthousiast over de verwachte aantallen: ‘Ilse belde mij op met de vraag of we hier onze schouders onder wilden zetten. In onze proefopstelling verzamelden we al snel ruim 100 tot 150 koffers per week. We verwachten op termijn zo’n 240 geschikte PP-koffers per maand te kunnen inzamelen. Dat zijn aantallen waar je echt wat mee kunt. Het is heel mooi om te zien dat fabrikanten nu hun verantwoordelijkheid nemen om producten terug te nemen. Wij werken daar graag aan mee.’ Ook bij Stichting Kringloop Zwolle wordt de impact van het project direct gevoeld. Medewerkers Koos, Johan en Roy: ‘Dit gaat ons veel restafval besparen. Koffers die niet meer verkocht kunnen worden of beschadigd zijn, belandden voorheen vaak in de container. Nu kunnen we die materialen veiligstellen. Het is een mooie en overzichtelijke keten.’
Het verzamelde en gedemonteerde materiaal wordt fijngemalen tot grondstof korrels. De speciale closed loop Samsonite-koffers bestaan inmiddels voor zo’n 70% uit gerecycled materiaal, waarvan circa 20% afkomstig is van oude, ingezamelde kofferschalen. Wat begon met een opmerkelijke observatie op de milieustraat in Zwolle, is uitgegroeid tot een waardevolle internationale circulaire samenwerking. Een project waarin afvalreductie, sociale werkgelegenheid en hoogwaardige recycling naadloos samenkomen.
